COĞRAFYA

Terimler Sözlüğü

442 terim ve kısa açıklaması.

Terim ara

Ablasyon: Buzulların erime, buharlaşma veya kopma yoluyla kütle kaybetmesi.
Absorbsiyon: Güneş ışınlarının atmosfer tarafından emilmesi.
Adiabat Soğuma: Yükselen hava kütlesinin basınç azalmasıyla soğuması.
Aglomerasyon: Sanayi tesislerinin belirli bir alanda toplanması.
Ağır Sanayi: Demir-çelik, makine gibi büyük sermayeli endüstri kolları.
Ağız: Bir akarsuyun denize veya göle döküldüğü yer.
Akarsu: Belirli bir yatak içinde akan su.
Akarsu Ağı: Bir ana akarsu ve kollarının oluşturduğu sistem.
Akarsu Debisi: Akarsu yatağının bir kesitinden saniyede geçen su miktarı.
Akarsu Havzası: Bir akarsuyun sularını topladığı alan.
Akarsu Rejimi: Akarsu debisinin yıl içindeki değişimi.
Akarsu Yatağı: Akarsuyun içinde aktığı çukurluk.
Akifer: Yeraltı suyu taşıyan ve ileten jeolojik birim.
Akkültürasyon: Farklı kültürlerin etkileşimiyle kültürel değişime uğraması.
Akıntı: Deniz ve okyanus sularının yer değiştirmesi.
Alçak Basınç: Çevresine göre basıncı düşük olan alanlar.
Alize Rüzgarları: 30° enlemlerinden Ekvator'a doğru esen sürekli rüzgarlar.
Alpin Çayır: Dağların yüksek kesimlerinde görülen otsu bitki topluluğu.
Alpin Orojenezi: Üçüncü jeolojik zamanda meydana gelen dağ oluşum kuşağı.
Alüvyal Set Gölü: Akarsu biriktirmesiyle oluşan göl.
Alüvyal Toprak: Akarsuların taşıyıp biriktirdiği verimli toprak.
Anakaya: Toprak katmanlarının altında bulunan temel kayaç.
Anız: Hasat sonrası tarlada kalan bitki sapları.
Antiklinal: Orojenez sonucu oluşan kıvrımlı yapının kubbe şeklindeki kısmı.
Antimeridyen: Bir meridyenin tam karşısında yer alan meridyen yayı.
Antropojen Bozkır: Ormanların tahribiyle oluşan bozkır.
Antropojen Step: İnsan etkisiyle oluşan step.
Aritmetik Nüfus Yoğunluğu: Toplam nüfusun toplam yüzölçümüne bölünmesi.
Art Bölge: Bir limanın beslendiği, etki ettiği hinterland alanı.
Artezyen Kaynağı: İki geçirimsiz tabaka arasındaki basınçlı suyun yeryüzüne çıkması.
Asalak Volkan: Ana volkan konisinin yamacında oluşan küçük koni.
Asılı Vadi: Ana buzul vadisine açılan daha yüksekteki yan buzul vadisi.
Asimetrik Vadi: Yamaç eğimleri birbirinden farklı olan vadi.
Aşınım: Dış kuvvetlerin yeryüzünü yıpratması.
Aşınım Düzlüğü: Yeryüzünün dış kuvvetlerce aşındırılıp düzleştirilmesi.
Atmosfer: Dünyayı çevreleyen gaz tabakası.
Atol: Mercanların oluşturduğu halka şeklindeki ada.
Azonal Toprak: Dış kuvvetlerce taşınıp biriktirilen, horizonları gelişmemiş toprak.
Bacan: Rüzgar aşındırmasıyla oluşan mantar şeklindeki kaya.
Badiye: Çöl.
Bağıl Nem: Havadaki mevcut su buharının, havanın taşıyabileceği maksimum su buharına oranı.
Bağımlı Nüfus: Çalışma çağında olmayan (0-14 ve 65+ yaş) nüfus.
Bakı: Bir dağ yamacının Güneş'e dönük olma durumu.
Bank: Deniz derinliğinin az olduğu sığ alanlar.
Barkan: Çöllerde rüzgar biriktirmesiyle oluşan hilal şeklindeki kumul.
Barometre: Hava basıncını ölçen alet.
Batı Rüzgarları: 30° enlemlerinden 60° enlemlerine doğru esen sürekli rüzgarlar.
Batolit: Yerin derinliklerinde soğuyan büyük magmatik kütle.
Bazalt: Volkanik püskürme sonucu oluşan koyu renkli dış püskürük kayaç.
Beşeri Coğrafya: İnsan faaliyetlerini ve yeryüzüne etkilerini inceleyen coğrafya dalı.
Besi Hayvancılığı: Hayvanların kapalı alanlarda özel yemlerle beslenmesi.
Beyin Göçü: Eğitimli ve nitelikli iş gücünün başka ülkelere göç etmesi.
Birikim Konisi: Dağ yamaçlarından inen suların taşıdığı materyalleri biriktirmesiyle oluşan koni.
Birikinti Yelpazesi: Birikim konilerinin birleşmesiyle oluşan daha geniş yelpaze şekli.
Biyoçeşitlilik: Bir bölgedeki genlerin, türlerin, ekosistemlerin ve ekolojik olayların oluşturduğu bütün.
Biyokütle Enerjisi: Bitkisel ve hayvansal atıklardan elde edilen enerji.
Biyom: Benzer bitki ve hayvan topluluklarını barındıran geniş coğrafi alanlar.
Boğaz: İki kara parçasını ayıran dar su geçidi.
Boğaz Vadi: Akarsuların sert kayaçları derine aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlı vadi.
Boksit: Alüminyumun ham maddesi olan maden.
Boylam: Başlangıç meridyeninden doğuya veya batıya doğru olan açısal mesafe.
Bozkır: Ilıman karasal iklim bölgelerinde görülen kısa boylu ot topluluğu.
Bölge: Coğrafi özellikler bakımından benzerlik gösteren alan.
Bölgesel Kalkınma Projesi: Bölgeler arası gelişmişlik farkını azaltmayı amaçlayan proje.
Buharlaşma: Sıvı haldeki suyun gaz haline geçmesi.
Buzul: Kutuplarda ve dağların yükseklerinde biriken ve hareket eden kar kütlesi.
Buzul Çağı: Dünya sıcaklıklarının düşerek buzulların geniş alanlar kapladığı dönem.
Buzul Gölü: Buzul aşındırmasıyla oluşan çanaklarda biriken sularla oluşan göl.
Buzul Toprağı: Buzulların taşıyıp biriktirdiği moren adlı verimsiz toprak.
Buzul Vadisi: Buzulların aşındırmasıyla oluşan U şekilli vadi.
Buzultaş: Buzulların taşıdığı ve biriktirdiği çeşitli boyutlardaki kaya parçaları.
Cebel: Dağ.
Cehennem Derecesi: Yerin derinliklerine doğru her 33 metrede sıcaklığın 1°C artması.
Cephe: Farklı sıcaklıktaki iki hava kütlesinin karşılaşma alanı.
Cephe Yağışı: Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşan yağış.
Cinsiyet Oranı: Bir nüfustaki kadın ve erkek sayısının oranı.
Çalı Formasyonu: Kuraklığa dayanıklı, kısa boylu, odunsu bitki topluluğu.
Çarşak: Yamaçlarda biriken kaya döküntüleri.
Çayır: Yüksek ve nemli yerlerde görülen uzun boylu ot topluluğu.
Çeltik: Pirincin kabuklu hali.
Çentik Vadi: Akarsuların derine aşındırmasıyla oluşan V şekilli vadi.
Çernozyom: Dünyanın en verimli yerli toprağı, kara toprak.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED): Projelerin çevreye etkilerini öngören rapor.
Çığ: Dağ yamaçlarından koparak yuvarlanan büyük kar kütlesi.
Çiğ: Havadaki su buharının soğuk cisimler üzerinde su damlacıkları şeklinde yoğunlaşması.
Çöküntü Depremi: Mağara gibi yer altı boşluklarının tavanının çökmesiyle oluşan deprem.
Çöküntü Ovası: Tektonik hareketlerle çöken alanlarda oluşan ova.
Çözünme: Kayaçların su etkisiyle erimesi veya parçalanması.
Dağ Eteği Ovası: Dağ eteklerinde birikinti konilerinin birleşmesiyle oluşan ova.
Dağ Meltemi: Geceleri dağdan vadiye doğru esen rüzgar.
Dağınık Yerleşme: Evlerin birbirinden uzakta ve arazide dağınık olduğu yerleşme tipi.
Dalga: Rüzgarların etkisiyle deniz yüzeyinde oluşan salınım hareketi.
Dalga Aşındırması: Dalgaların kıyıları şekillendirmesi.
Dalga Biriktirmesi: Dalgaların taşıdığı materyalleri kıyıda biriktirmesi.
Dalmaçya Kıyı Tipi: Kıyıya paralel uzanan dağların sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi.
Dam: Genellikle hayvancılık için kurulan geçici köyaltı yerleşmesi.
Debi: Akarsuyun herhangi bir kesitinden bir saniyede geçen su miktarı.
Deflasyon: Rüzgarın gevşek materyalleri havalandırıp taşıması.
Delta Ovası: Akarsuların taşıdığı alüvyonları denize döküldüğü yerde biriktirmesiyle oluşan ova.
Demografi: Nüfus bilimi.
Demografik Yatırım: Nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak için yapılan yatırım.
Deniz Seviyesi: Denizlerin ortalama yüzey yüksekliği.
Deprem: Yer kabuğundaki kırılmalar nedeniyle oluşan sarsıntı.
Dev Kazanı: Şelalelerin döküldüğü yerde oluşan çukurluk.
Dış Kuvvetler: Gücünü Güneş'ten alan, yeryüzünü şekillendiren kuvvetler.
Dış Ticaret: Ülkeler arasında yapılan mal ve hizmet alım satımı.
Dış Ticaret Açığı: İthalatın ihracattan fazla olması durumu.
Dış Ticaret Fazlası: İhracatın ithalattan fazla olması durumu.
Dış Ticaret Hacmi: Bir ülkenin toplam ihracat ve ithalat değeri.
Dikit: Mağara tavanından damlayan sulardaki kirecin tabanda birikmesiyle oluşan şekil.
Dikey Hava Hareketi: Havanın yükselmesi veya alçalması.
Divan: Birkaç mahallenin birleşmesiyle oluşan köyaltı yerleşmesi.
Doğal Afet: Can ve mal kaybına neden olan doğa olayı.
Doğal Gaz: Yer altında bulunan yanıcı gaz karışımı.
Doğal Nüfus Artışı: Doğum oranının ölüm oranından fazla olması.
Doğum Oranı: Belli bir sürede bin kişi başına düşen canlı doğum sayısı.
Dolin: Karstik arazilerde erimeyle oluşan küçük çukurluk.
Dolu: Su damlacıklarının atmosferin üst katmanlarında donarak yeryüzüne düşmesi.
Dönence: Güneş ışınlarının en son dik geldiği 23°27' enlemleri.
Drenaj: Bir alandaki yüzey ve yeraltı sularının akıtılması.
Drumlin: Buzulların morenleri biriktirerek oluşturduğu balina sırtı şeklindeki tepe.
Durgun Nüfus: Doğum ve ölüm oranlarının birbirine yakın olduğu nüfus.
Dünya'nın Eksen Eğikliği: Dünya'nın yörünge düzlemi ile ekvator düzlemi arasındaki 23°27' lık açı.
Dünya'nın Günlük Hareketi: Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi.
Dünya'nın Yıllık Hareketi: Dünya'nın Güneş etrafında dönmesi.
Ekinoks: Gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu 21 Mart ve 23 Eylül tarihleri.
Ekliptik: Dünya'nın Güneş etrafındaki yörünge düzlemi.
Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim dalı.
Ekosistem: Belirli bir alandaki canlılar ve cansız çevrenin oluşturduğu bütün.
Ekoturizm: Doğal çevreye zarar vermeden yapılan turizm.
Ekvator: Dünyayı kuzey ve güney olarak iki eşit yarım küreye ayıran hayali çizgi.
Ekstansif Tarım: Geleneksel yöntemlerle yapılan, verimi düşük tarım.
Endemik Bitki: Yalnızca belirli bir bölgede yetişen bitki türü.
Endüstri: Ham maddeleri işleyerek mamul madde haline getirme faaliyeti.
Enerji Kaynağı: Enerji üretiminde kullanılan doğal kaynak.
Enlem: Ekvator'dan kutuplara doğru olan açısal mesafe.
Entansif Tarım: Modern yöntemlerle yapılan, verimi yüksek tarım.
Episantr: Depremin yeryüzüne en yakın olduğu nokta, dış merkez.
Epirojenez: Yer kabuğunun geniş alanlarda yavaş yavaş alçalıp yükselmesi.
Erg: Çöllerdeki geniş kum denizi.
Erozyon: Toprağın dış kuvvetler tarafından aşındırılıp taşınması.
Falez: Dalga aşındırmasıyla oluşan dik kıyı, yalıyar.
Fay: Yer kabuğundaki kırık hattı.
Fay Kaynağı: Kırık hatları boyunca yeryüzüne çıkan sular.
Fenoloji: İklim olaylarının bitki ve hayvanlar üzerindeki etkilerini inceleyen bilim.
Fiyort: Buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan girintili çıkıntılı kıyı tipi.
Fiziki Coğrafya: Yeryüzü şekilleri, iklim, su gibi doğal unsurları inceleyen coğrafya dalı.
Fiziksel Çözülme: Kayaçların sıcaklık farkı nedeniyle mekanik olarak parçalanması.
Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu: Toplam nüfusun ekili-dikili alanlara bölünmesi.
Flora: Bir bölgede yetişen bitki türlerinin tamamı.
Fön Rüzgarı: Bir dağı aşan hava kütlesinin diğer yamaçta alçalırken ısınmasıyla oluşan kuru ve sıcak rüzgar.
Formasyon: Benzer iklim koşullarında yetişen bitki topluluğu.
Fosil Yakıt: Milyonlarca yıl önce yaşamış canlı kalıntılarından oluşan enerji kaynağı.
Fotosentez: Bitkilerin güneş ışığı, su ve karbondioksit kullanarak besin üretmesi.
Galeri Ormanı: Akarsu boylarında görülen şerit şeklindeki orman.
Garig: Makilerin tahrip edildiği yerlerde ortaya çıkan daha seyrek ve kısa boylu çalı topluluğu.
Gayzer: Volkanik alanlarda belirli aralıklarla sıcak su ve buhar fışkırtan kaynak.
Geçici Yerleşme: Yılın sadece belirli dönemlerinde kullanılan yerleşme.
Gelgit: Ay ve Güneş'in çekim gücüyle deniz seviyesinde meydana gelen alçalma ve yükselme.
Geleneksel Tarım: İlkel yöntemlerle yapılan tarım.
Genç Nüfus: Bir ülkedeki 0-14 yaş arası nüfus.
Gerçek Nüfus Artışı: Doğal nüfus artışına göçlerin eklenmesiyle bulunan artış.
Geri Kalmış Ülke: Ekonomik ve sosyal yönden gelişmemiş ülke.
Geri Göç: Daha önce göç edilen yerden asıl yaşanılan yere dönme.
Geven: Step bölgelerinde yaygın olan dikenli, yastık şeklinde bitki.
Gezici Hayvancılık: Hayvan sürülerinin otlak aramak için sürekli yer değiştirmesi.
Girdap: Suyun dairesel olarak döndüğü alan.
Gizli İşsizlik: Çalışıyor görünüp üretime katkısı olmayan iş gücü.
Glasiyal: Buzullarla ilgili.
Göç: İnsanların çeşitli nedenlerle yer değiştirmesi.
Göçebe Hayvancılık: Hayvanlarla birlikte sürekli yer değiştirmeye dayalı hayvancılık.
Göl: Karalar üzerindeki çukurlukları dolduran durgun su kütlesi.
Göl Ayağı: Gölden çıkan, sularını boşaltan akarsu.
Gölge Boyu: Bir cismin güneş ışınları etkisiyle oluşan gölgesinin uzunluğu.
Göreceli Konum: Bir yerin kıtalara, denizlere, komşularına göre konumu.
Graben: Fay hatları arasında çöken kısım.
Granit: Yerin derinliklerinde yavaş soğumayla oluşan iç püskürük kayaç.
Greenwich: Başlangıç meridyeninin geçtiği yer.
Güneş Enerjisi: Güneş'ten elde edilen yenilenebilir enerji.
Güneşlenme Süresi: Bir yerin gün içinde güneşi gördüğü toplam süre.
Hafif Sanayi: Tüketim malları üreten, daha az sermaye gerektiren endüstri.
Haliç: Gelgitin etkili olduğu kıyılarda akarsu ağzının huni şeklinde genişlemesi.
Halomorfik Toprak: Tuzlu ve alkali topraklar.
Ham Madde: Sanayide işlenerek ürüne dönüştürülen madde.
Hammada: Çöllerdeki kayalık alanlar.
Hava Kütlesi: Sıcaklık ve nem bakımından benzer özellikler gösteren geniş atmosfer parçası.
Havza: Bir akarsuyun sularını topladığı alan.
Heyelan: Toprak ve kaya katmanlarının eğim boyunca kayması.
Heyelan Set Gölü: Heyelan sonucu bir vadinin önünün kapanmasıyla oluşan göl.
Hidroelektrik Santral (HES): Akarsu gücünden elektrik üreten tesis.
Hidrografya: Sular coğrafyası.
Hidromorfik Toprak: Su oranının yüksek olduğu bataklık toprakları.
Higrometre: Havadaki nemi ölçen alet.
Hinterland: Bir limanın etki alanı, art bölgesi.
Hiposantr: Depremin yerin içinde başladığı nokta, iç merkez.
Horizon: Toprak katmanları.
Horst: Fay hatları arasında yükselen kısım.
Humus: Bitki ve hayvan kalıntılarının toprakta ayrışmasıyla oluşan organik madde.
Huni: Volkanik patlama sonucu oluşan çukur.
Hörgüç Kaya: Buzulların aşındırmasıyla oluşan, deve hörgücüne benzeyen kaya.
Ilıman Kuşak: Dönenceler ile kutup daireleri arasında kalan kuşak.
Isı Adası: Şehirlerin çevrelerine göre daha sıcak olması durumu.
İç Göç: Ülke sınırları içinde yapılan göç.
İç Kuvvetler: Enerjisini yerin içinden (magma) alan kuvvetler.
İç Püskürük Kayaç: Magmanın yerin derinliklerinde soğumasıyla oluşan kayaç.
İç Ticaret: Ülke sınırları içinde yapılan ticaret.
İhracat: Bir ülkenin başka ülkelere mal satması.
İklim: Geniş bir alanda uzun yıllar boyunca etkili olan ortalama hava koşulları.
İklim Değişikliği: İklimlerde uzun dönemde meydana gelen belirgin değişimler.
İklim Elemanları: Sıcaklık, basınç, rüzgar, nem ve yağış.
İnanç Turizmi: Kutsal kabul edilen yerlere yapılan seyahatler.
İnfiltrasyon: Suyun yer altına sızması.
İntermodal Taşımacılık: Birden fazla ulaşım türünün bir arada kullanılması.
İntansif Tarım: Modern, yoğun tarım.
İntrazonal Toprak: Oluşumunda anakaya ve yer şekillerinin etkili olduğu toprak.
İpekböcekçiliği: İpek elde etmek için dut yaprağı ile beslenen böceğin yetiştirilmesi.
İrtifa: Yükseklik.
İskan: İnsanların bir yere yerleşmesi veya yerleştirilmesi.
İstihdam: Çalışma çağındaki nüfusun bir işte çalıştırılması.
İthalat: Bir ülkenin başka ülkelerden mal alması.
İzobar: Eş basınç eğrisi.
İzobat: Eş derinlik eğrisi.
İzohips: Eş yükselti eğrisi.
İzoterm: Eş sıcaklık eğrisi.
Jeoid: Dünyanın kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin kendine özgü şekli.
Jeoloji: Yer bilimi.
Jeopolitik Konum: Bir yerin bulunduğu konumun siyasi sonuçları.
Jeosenklinal: Deniz ve okyanus tabanlarında tortulanmanın olduğu geniş çukurlar.
Jeotermal Enerji: Yerin derinliklerindeki sıcak sudan elde edilen enerji.
Jips: Alçıtaşı.
Kalanklı Kıyı: Karstik vadilerin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi.
Kaldera: Volkan konisinin çökmesi veya patlamasıyla oluşan geniş çukur.
Kalker: Kireçtaşı.
Kampana: Sanayi tesislerinin bir arada bulunduğu alan.
Kanal: İnsanlar tarafından açılan yapay su yolu.
Kanyon Vadi: Akarsuların farklı dirençteki tabakaları aşındırmasıyla oluşan basamaklı vadi.
Kapalı Havza: Sularını denize ulaştıramayan havza.
Kaplıca: Yeraltından gelen sıcak, mineralli su kaynağı.
Kara Meltemi: Geceleri karadan denize doğru esen rüzgar.
Karstik Arazi: Kireçtaşı gibi eriyebilen kayaçların yaygın olduğu arazi.
Karstik Kaynak: Karstik arazilerde yeraltı sularının yeryüzüne çıktığı kaynak.
Karstik Şekiller: Eriyebilen kayaçların bulunduğu yerlerde oluşan şekiller.
Kayaç: Çeşitli minerallerin bir araya gelmesiyle oluşan katı kütle.
Kaynak: Yeraltı sularının yeryüzüne çıktığı yer.
Kırgıbayır: Sel sularının aşındırmasıyla oluşan, üzerinde yürünmesi zor engebeli arazi.
Kırıklı Dağ: Kırılma sonucu oluşan horst şeklindeki dağ.
Kırç: Aşırı soğumuş su damlacıklarının cisimler üzerinde donmasıyla oluşan buz tabakası.
Kırağı: Havadaki su buharının 0°C'nin altındaki yüzeylerde doğrudan katılaşması.
Kırsal Kesim: Nüfusu az, geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olan yerler.
Kırsal Yerleşme: Köy ve köyaltı yerleşmelerini kapsayan yerleşme türü.
Kıyı: Kara ile denizin birleştiği çizgi.
Kıyı Oku: Dalga ve akıntıların taşıdığı materyalleri bir koyun önünde biriktirmesi.
Kıyı Set Gölü: Kıyı oklarının bir koyun önünü kapatmasıyla oluşan göl.
Kimyasal Çözülme: Kayaçların su etkisiyle kimyasal yapılarının değişerek parçalanması.
Klimatoloji: İklim bilimi.
Kom: Hayvancılık amacıyla kurulan geçici köyaltı yerleşmesi.
Konglomera: Çakıltaşı.
Konveksiyonel Yağış: Isınan havanın yükselerek soğuması sonucu oluşan yağış.
Kopma: Buzulların uç kısımlarından büyük parçaların ayrılması.
Korozyon: Rüzgarın taşıdığı taneciklerle yaptığı aşındırma.
Köy: Nüfusu ve idari yapısı en küçük kırsal yerleşim birimi.
Köyaltı Yerleşmesi: Köye bağlı, ondan daha küçük geçici veya sürekli yerleşmeler.
Krater: Volkan konisinin tepesindeki çukurluk.
Kromit: Krom madeninin ham maddesi.
Kruvaziyer Turizmi: Büyük yolcu gemileriyle yapılan turizm.
Kumlu: Çöllerdeki kumlu alanlar.
Kumul: Rüzgarın kumları biriktirmesiyle oluşan tepe.
Kuraklık: Bir bölgede nem ve yağışın uzun süre normalin altına düşmesi.
Kuru Tarım: Sulama yapılmadan, iklim koşullarına bağlı olarak yapılan tarım.
Kutup Dairesi: 24 saat gece veya gündüzün yaşanmaya başladığı 66°33' enlemleri.
Kutup Rüzgarları: Kutuplardaki yüksek basınç alanından 60° enlemlerine doğru esen soğuk rüzgarlar.
Kuzey Yarım Küre: Ekvator'un kuzeyinde kalan kısım.
Küçükbaş Hayvancılık: Koyun, keçi gibi hayvanların yetiştirilmesi.
Kültür Balıkçılığı: Balıkların özel havuzlarda yetiştirilmesi.
Kültür Turizmi: Tarihi ve kültürel değerleri görmek için yapılan seyahatler.
Küresel Isınma: Atmosferdeki sera gazlarının artmasıyla dünya sıcaklığının yükselmesi.
Lagün: Kıyı oku ile denizden ayrılmış sığ göl, deniz kulağı.
Lakolit: Magmanın tabakalar arasına girip kubbe şeklinde soğumasıyla oluşan yapı.
Lapya: Karstik arazilerdeki en küçük erime çukurluğu.
Laterit: Ekvatoral iklim bölgesinin aşırı yıkanmış, verimsiz toprağı.
Lav: Volkanlardan yeryüzüne çıkan erimiş magma.
Levha: Yer kabuğunu oluşturan büyük parçalar.
Levha Hareketleri: Levhaların manto üzerinde hareket etmesi.
Liman: Gemilerin barındığı, yükleme boşaltma yaptığı doğal veya yapay sığınak.
Limanlı Kıyı: Geniş tabanlı vadilerin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi.
Linyit: Düşük kalorili bir kömür türü.
Litosfer: Yer kabuğu, taş küre.
Litosol: Taşlı toprak.
Lös: Rüzgarların taşıyıp biriktirdiği ince taneli, verimli toprak.
Maar: Gaz patlaması sonucu oluşan volkanik çukur.
Macera Turizmi: Doğa sporları ve macera içeren turizm türü.
Maden: Yer kabuğundan çıkarılan ekonomik değeri olan mineral.
Maden Rezervi: İşletilmeye değer maden miktarı.
Magma: Yerin derinliklerindeki erimiş kayaç.
Magnitüd: Deprem sırasında açığa çıkan enerjinin ölçüsü.
Maki: Akdeniz iklimine özgü, yaz kuraklığına dayanıklı bodur ağaç ve çalı topluluğu.
Maksimum Nem: Havanın belirli bir sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla nem miktarı.
Manto: Yer kabuğu ile çekirdek arasındaki katman.
Mantar Kaya: Rüzgar aşındırmasıyla oluşan mantar görünümlü kaya.
Menderes: Akarsuyun yatak eğiminin azaldığı yerlerde yaptığı büklüm.
Mera: Hayvanların otlatıldığı doğal otlak alanı.
Mera Hayvancılığı: Hayvanların meralarda otlatılmasına dayalı hayvancılık.
Mercan Resifi: Tropikal denizlerde mercan iskeletlerinin birikmesiyle oluşan yapı.
Meridyen: Bir kutuptan diğerine uzanan hayali yarım çemberler.
Metamorfik Kayaç: Yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayan kayaç.
Metropol: Çok büyük ve kalabalık şehir.
Mevsim: Eksen eğikliği ve yıllık hareket sonucu oluşan yılın dört bölümü.
Mevsimlik Göç: Genellikle tarım veya turizm için yılın belirli dönemlerinde yapılan göç.
Mezra: Birkaç evden oluşan, tarım ve hayvancılık yapılan sürekli köyaltı yerleşmesi.
Mil: Akarsuların taşıdığı ince taneli malzeme, alüvyon.
Monokültür Tarımı: Bir arazide sadece tek bir ürünün yetiştirilmesi.
Montaj Sanayi: Parçaları dışarıdan alınıp birleştirilerek üretim yapan sanayi.
Moren: Buzulların taşıyıp biriktirdiği toprak, buzul taş.
Mübadele: Ülkeler arası anlaşmayla yapılan zorunlu nüfus değişimi.
Muson Rüzgarları: Yaz ve kış mevsimlerinde kara ve denizlerin farklı ısınmasıyla oluşan devirli rüzgarlar.
Mutlak Konum: Bir yerin paralel ve meridyenlere göre konumu, coğrafi koordinatları.
Mutlak Nem: 1 m³ havanın içinde bulunan su buharının gram cinsinden ağırlığı.
Nadas: Toprağın su ve mineral kazanması için bir yıl boş bırakılması.
Nem: Havadaki su buharı.
Nöbetleşe Ekim: Tarlaya her yıl farklı bir ürün ekilmesi.
Nüfus: Sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısı.
Nüfus Artış Hızı: Nüfusun belirli bir süredeki artış oranı.
Nüfus Piramidi: Nüfusun yaş ve cinsiyet yapısını gösteren grafik.
Nüfus Projeksiyonu: Mevcut nüfus verilerine dayanarak gelecekteki nüfus hakkında yapılan tahmin.
Nüfus Sayımı: Bir ülkedeki nüfusun özelliklerini belirlemek için yapılan sayım.
Nüfus Yoğunluğu: Birim alana düşen insan sayısı.
Nükleer Enerji: Atom çekirdeğinin parçalanmasıyla elde edilen enerji.
Oba: Göçebe hayvancılık yapan ailelerin kurduğu çadırlardan oluşan geçici yerleşme.
Obruk: Karstik arazilerde mağara tavanlarının çökmesiyle oluşan derin çukurluk.
Okyanus: Kıtaları birbirinden ayıran büyük su kütlesi.
Okuryazarlık Oranı: Nüfus içinde okuma yazma bilenlerin oranı.
Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayi tesislerinin planlı bir şekilde toplandığı alan.
Orografik Yağış: Nemli hava kütlesinin bir dağ yamacı boyunca yükselerek soğumasıyla oluşan yağış.
Orojenez: Dağ oluşumu.
Orman: Ağaçların oluşturduğu bitki topluluğu.
Ortalama Yükselti: Bir bölgenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği.
Ot Formasyonu: Otlardan oluşan bitki topluluğu.
Otlak: Hayvanların otladığı alan.
Ova: Çevresine göre alçakta kalmış, akarsular tarafından yarılmamış düzlük.
Ölçek: Haritalardaki küçültme oranı.
Ölüm Oranı: Belli bir sürede bin kişi başına düşen ölüm sayısı.
Paralel: Ekvator'a paralel olarak çizilen hayali çemberler.
Peneplen: Yeryüzünün dış kuvvetlerce aşındırılarak deniz seviyesine yakın hafif dalgalı düzlüğe dönüşmesi.
Peri Bacası: Volkanik arazilerde sel sularının ve rüzgarın aşındırmasıyla oluşan şekil.
Perihel: Dünya'nın Güneş'e en yakın olduğu konum.
Permafrost: Yıl boyunca donmuş halde bulunan toprak.
Piroklastik Malzeme: Volkanik patlamayla çıkan katı maddeler.
Plaj: Dalga biriktirmesiyle oluşan kumsal.
Plankon: Suda yaşayan mikroskobik canlılar.
Plantasyon Tarımı: Tropikal ve subtropikal bölgelerde ticari amaçla tek bir ürün yetiştirilen geniş tarım alanı.
Plato: Akarsular tarafından derince yarılmış, çevresine göre yüksekte kalan geniş düzlük.
Podzol: Soğuk ve nemli iklim bölgelerinin iğne yapraklı ormanları altındaki kül rengi toprak.
Polye: Karstik arazilerdeki en büyük erime çukurluğu, karstik ova.
Psödomaki: Karadeniz kıyılarında ormanların tahribiyle oluşan yalancı maki.
Reg: Çöllerdeki çakıllı alanlar.
Regosol: Volkanik arazilerdeki kumlu, genç toprak.
Rejim: Akarsu debisinin yıl içindeki değişimi.
Rekreasyon: İnsanların boş zamanlarını değerlendirdiği dinlendirici ve eğlendirici etkinlikler.
Relikt Bitki: Geçmiş jeolojik dönemlerden kalma, günümüz iklim koşullarında da varlığını sürdüren bitki.
Rezerv: Bilinen ve işletilebilir maden veya enerji kaynağı miktarı.
Ria Kıyı Tipi: Akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi.
Rüzgar: Yüksek basınçtan alçak basınca doğru olan yatay hava hareketi.
Rüzgar Aşındırması: Rüzgarın yeryüzünü şekillendirmesi.
Rüzgar Biriktirmesi: Rüzgarın taşıdığı materyalleri biriktirmesi.
Sander Düzlüğü: Buzulların erimesiyle çıkan suların taşıdığı materyalleri biriktirmesiyle oluşan düzlük.
Sarkıt: Mağara tavanından sızan sulardaki kirecin birikmesiyle oluşan şekil.
Savana: Tropikal iklim bölgelerinde görülen uzun boylu ot topluluğu.
Sel: Ani ve şiddetli yağışlar sonucu oluşan su taşkını.
Senklinal: Orojenez sonucu oluşan kıvrımlı yapının çanak şeklindeki kısmı.
Sera: Sebze ve meyveleri mevsimi dışında yetiştirmek için kurulan kapalı alan.
Sera Etkisi: Atmosferdeki bazı gazların yeryüzünden yansıyan ısıyı tutması.
Serbest Bölge: Gümrük vergilerinden muaf olan ticaret ve sanayi alanı.
Sıcaklık: Cisimlerdeki ısı enerjisinin bir ölçüsü.
Sıcaklık Terselmesi: Yükseklere çıkıldıkça sıcaklığın düşmesi gerekirken artması durumu.
Sırt: İki vadiyi birbirinden ayıran, birbirine ters yönde eğimli yamaçların birleştiği yer.
Sill: Magmanın tabakalar arasına yatay olarak sokulmasıyla oluşan yapı.
Sirk: Buzul aşındırmasıyla oluşan çanak şeklindeki çukurluk.
Sirk Gölü: Sirk çanaklarının sularla dolmasıyla oluşan göl.
Sismograf: Depremin büyüklüğünü ve süresini kaydeden alet.
Sismoloji: Deprem bilimi.
Sis: Yeryüzüne yakın yerlerde havadaki su buharının yoğunlaşmasıyla oluşan bulut.
Skayer Kıyı Tipi: Buzul aşındırmasıyla oluşan binlerce adacıktan oluşan kıyı tipi.
Solstis: Gündönümü (21 Haziran, 21 Aralık).
Step: Ilıman karasal iklimin bitki örtüsü, bozkır.
Stratosfer: Troposferin üzerinde yer alan atmosfer katmanı.
Su Bölümü Çizgisi: İki akarsu havzasını birbirinden ayıran sınır.
Sütun: Mağaralarda sarkıt ve dikitlerin birleşmesiyle oluşan şekil.
Şahit Kaya: Farklı dirençteki kayaçların rüzgar tarafından aşındırılmasıyla oluşan kule şeklindeki kaya.
Şehirleşme: Kırsal alanlardan kentlere göç ve kentlerin büyümesi süreci.
Şelale: Akarsuyun yatağında yüksek bir yerden dökülmesi, çağlayan.
Şist: Başkalaşıma uğramış yapraklı yapıda kayaç.
Tabanlı Vadi: Yatak eğiminin azaldığı yerlerde yana aşındırmayla oluşan geniş tabanlı vadi.
Tafoni: Kayaçların yüzeyinde rüzgar ve suyun etkisiyle oluşan küçük oyuklar.
Taiga Ormanları: Sert karasal iklim bölgesinin iğne yapraklı ormanları.
Tarımsal Nüfus Yoğunluğu: Tarımla uğraşan nüfusun tarım alanlarına bölünmesi.
Taşkın: Akarsu yatağındaki suyun yatağın dışına çıkması.
Tektonik Deprem: Levha hareketleri sonucu oluşan en yaygın ve yıkıcı deprem türü.
Tektonik Göl: Yer kabuğu hareketleriyle oluşan çanaklarda biriken sularla oluşan göl.
Tektonik Ova: Tektonik hareketlerle çöken alanlarda oluşan ova.
Tenör: Maden cevheri içindeki saf metal oranı.
Termal Turizm: Sıcak su kaynaklarına dayalı turizm.
Termik Santral: Fosil yakıtların yakılmasıyla elektrik üreten tesis.
Terra Rossa: Akdeniz iklim bölgesinin demir oksit bakımından zengin kırmızı renkli toprağı.
Tombolo: Bir adanın kıyı oku ile karaya bağlanmasıyla oluşan yer şekli, saplı ada.
Toprak Erozyonu: Toprağın üst katmanının dış kuvvetlerle taşınması.
Toprak Kayması: Eğimli yamaçlarda toprağın kütle halinde aşağı doğru hareketi.
Tortul Kayaç: Dış kuvvetlerin taşıdığı materyallerin birikip sıkışmasıyla oluşan kayaç.
Transit Ticaret: Bir ülkenin topraklarının başka ülkeler arasındaki ticarette yol olarak kullanılması.
Transgresyon: Deniz ilerlemesi.
Traverten: Kalsiyum bikarbonatlı suların içindeki kirecin çökmesiyle oluşan basamaklı yapı.
Troposfer: Atmosferin yeryüzüne en yakın, iklim olaylarının görüldüğü katmanı.
Tundra: Tundra iklim bölgesinin yosun, liken ve cılız otlardan oluşan bitki örtüsü.
Tundra Toprağı: Tundra iklim bölgesinin donmuş, verimsiz toprağı.
Turba: Bataklıklarda bitki kalıntılarından oluşan kömürün ilk aşaması.
Tuvenan: Madenin çıkarıldığı andaki taşlı topraklı hali.
Tüf: Volkanik küllerin birikip sıkışmasıyla oluşan kayaç.
Ulusal Saat: Bir ülkenin tamamında kullanılan ortak saat.
Uvala: Karstik arazilerde dolinlerin birleşmesiyle oluşan daha büyük çukurluk.
Vadi: Akarsuyun içinde aktığı, iki yamacı olan uzun çukurluk.
Vadi Meltemi: Gündüzleri vadiden dağa doğru esen rüzgar.
Vaha: Çöllerde yeraltı suyunun yüzeye çıktığı verimli alan.
Vertisol: Killi, kurak dönemde çatlayan, dönen toprak.
Volkan Konisi: Volkanik patlamayla çıkan materyallerin birikmesiyle oluşan koni şeklindeki dağ.
Volkanik Deprem: Volkanik faaliyetler sırasında oluşan deprem.
Volkanik Göl: Krater, kaldera veya maar gibi volkanik çukurların suyla dolmasıyla oluşan göl.
Volkanizma: Magmanın yeryüzüne çıkması veya yer kabuğu içine sokulması olayı.
Yalıyar: Dalga aşındırmasıyla oluşan dik kıyı, falez.
Yamaç: Bir dağın veya tepenin eğimli yüzeyi.
Yamaç Yağışı: Orografik yağış.
Yardang: Rüzgar aşındırmasıyla oluşan, birbirine paralel uzanan oluklar ve sırtlar.
Yaş Bağımlılık Oranı: Çalışma çağındaki nüfusun bakmakla yükümlü olduğu genç ve yaşlı nüfus oranı.
Yaşlı Nüfus: Bir ülkedeki 65 yaş ve üzeri nüfus.
Yatak: Akarsuyun içinde aktığı çukurluk.
Yayla: Yaz aylarında hayvancılık veya dinlenme amacıyla çıkılan yüksek düzlük.
Yenilenebilir Enerji: Doğada sürekli var olan ve tükenmeyen enerji kaynağı.
Yerel Saat: Bir yerin Güneş'e göre belirlenen saati.
Yeraltı Suyu: Yağışların yer altına sızmasıyla oluşan su.
Yeryüzü Şekli: Dağ, ova, plato gibi yeryüzündeki doğal oluşumlar.
Yoğunlaşma: Su buharının sıvı veya katı hale geçmesi.
Yörünge: Bir gök cisminin başka bir gök cismi etrafında izlediği yol.
Yüksek Basınç: Çevresine göre basıncı yüksek olan alanlar.
Zonal Toprak: Oluşumunda iklim ve bitki örtüsünün etkili olduğu, horizonları gelişmiş toprak.